ร่างกายรวน น้ำหนักสวิง? เช็ก 10 สัญญาณเตือน “ไทรอยด์ผิดปกติ” ที่วัย Gen ต้องรู้!
เคยเป็นไหม? กินเท่าเดิมแต่น้ำหนักพุ่งกระฉูด หรือบางช่วงกินจุแต่ผอมลงจนคนทัก อารมณ์สวิงหงุดหงิดง่าย เหนื่อยเหมือนคนแบตหมดตลอดเวลา… อาการเหล่านี้อย่าเพิ่งโทษว่าเป็นเพราะความเครียดจากการเรียนหรือการทำงานเพียงอย่างเดียว เพราะนี่อาจเป็น “สัญญาณเตือนไทรอยด์ผิดปกติ” ที่ร่างกายกำลังพยายามประท้วงคุณอยู่!
“ต่อมไทรอยด์” คืออะไร? ทำไมต้องสนใจ?
ต่อมไทรอยด์ (Thyroid Gland) เป็นต่อมไร้ท่อที่อยู่บริเวณลำคอส่วนหน้า มีรูปร่างคล้ายปีกผีเสื้อ ถึงแม้จะเป็นต่อมเล็กๆ แต่มีบทบาทสำคัญต่อร่างกายมหาศาล เพราะมีหน้าที่ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ ซึ่งควบคุมการทำงานของระบบเผาผลาญพลังงานในร่างกายเกือบทุกส่วน ไม่ว่าจะเป็น
- การทำงานของหัวใจ
- การทำงานของสมองและระบบประสาท
- อุณหภูมิร่างกาย
- การเจริญเติบโตและพัฒนาการ
- ระดับพลังงานและอารมณ์
ดังนั้น เมื่อไทรอยด์ทำงานผิดปกติ ไม่ว่าจะมากเกินไปหรือน้อยเกินไป ย่อมส่งผลกระทบต่อร่างกายของเราอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
10 สัญญาณเตือนไทรอยด์ผิดปกติ… ร่างกายกำลังฟ้องอะไรเราอยู่?
1. น้ำหนักสวิงผิดปกติ (อ้วนขึ้นง่าย หรือ ผอมลงฮวบฮาบ)
ถ้าต่อมไทรอยด์ทำงานมากไป (ไทรอยด์เป็นพิษ) ระบบเผาผลาญจะทำงานหนัก ทำให้กินเยอะแต่น้ำหนักลดลงรวดเร็ว
ถ้าไทรอยด์ทำงานต่ำ ระบบเผาผลาญจะพัง กินน้อยก็อ้วน ตัวบวมน้ำหนักขึ้นง่าย
2. เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย เหมือนคนแบตหมด
แม้จะนอนพักผ่อนเพียงพอแต่ก็ยังตื่นมาแล้วรู้สึกไม่สดชื่น อ่อนล้า ไม่มีแรงทำกิจกรรมต่างๆ รู้สึกง่วงตลอดเวลา
3. ใจสั่น มือสั่น เหมือนกินกาแฟเกินขนาด
อยู่เฉยๆ ก็รู้สึกว่าหัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะ ใจหวิวๆ หรือมีอาการมือสั่นร่วมด้วยเวลาจับสิ่งของ ซึ่งเป็นสัญญาณชัดเจนของภาวะไทรอยด์เป็นพิษ
4. อารมณ์สวิง หงุดหงิดง่าย นอยด์บ่อย
ฮอร์โมนที่ผิดปกติส่งผลโดยตรงต่อระบบประสาท บางคนอาจมีอาการกระวนกระวาย หงุดหงิดง่ายกว่าปกติ หรือบางคนอาจมีภาวะซึมเศร้าและวิตกกังวลร่วมด้วย
5. ระบบขับถ่ายรวน
ไทรอยด์เป็นพิษ ลำไส้จะบีบตัวเร็ว ทำให้ปวดท้องถ่ายอุจจาระบ่อย หรือท้องเสียเรื้อรัง
ไทรอยด์ทำงานต่ำ ลำไส้ทำงานช้าลง ทำให้เกิดอาการท้องผูกเรื้อรังแม้จะกินผักผลไม้เยอะแล้วก็ตาม
6. ขี้ร้อนสุดๆ หรือ ขี้หนาวผิดปกติ
ระบบควบคุมอุณหภูมิร่างกายรวน หากเป็นไทรอยด์เป็นพิษจะขี้ร้อน เหงื่อออกมาก แต่ถ้าไทรอยด์ต่ำจะรู้สึกหนาวง่ายกว่าคนอื่นแม้อยู่ในอุณหภูมิปกติ
7. ผมร่วงหนักมาก ผิวแห้งหยาบ
เวลาสระผมหรือหวีผมแล้วผมร่วงเป็นกำๆ หรือสภาพผิวเปลี่ยนไปกลายเป็นคนผิวแห้ง หยาบกร้าน ขาดความชุ่มชื้น
8. นอนไม่หลับ หรือหลับไม่สนิท
ระบบประสาทส่วนกลางถูกกระตุ้นจากฮอร์โมนที่มากเกินไป ทำให้สมองตื่นตัวตลอดเวลา ส่งผลให้นอนหลับยาก หรือหลับๆ ตื่นๆ กลางดึก
9. ประจำเดือนมาไม่ปกติ
สำหรับสาวๆ หากประจำเดือนมาขาดๆ หายๆ มามากหรือน้อยผิดปกติ อาจมีสาเหตุมาจากฮอร์โมนไทรอยด์ที่ทำงานไม่สมดุล
10. คอบวม คลำเจอก้อนที่คอ
ลองส่องกระจกกลืนน้ำลาย แล้วสังเกตบริเวณลำคอด้านหน้า หากพบก้อนนูน หรือคลำพบก้อนที่คอ (คอพอก) ควรรีบพบแพทย์ทันที
ไทรอยด์ผิดปกติ มีกี่แบบ?
หลักๆ แล้วความผิดปกติของฮอร์โมนไทรอยด์ที่พบบ่อยจะแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ
1. ภาวะไทรอยด์เป็นพิษ (Hyperthyroidism):
ต่อมไทรอยด์ทำงานหนักเกินไป หลั่งฮอร์โมนออกมามาก ทำให้ระบบในร่างกาย “ทำงานเร็วและเร่งรีบ” เกินไป
- ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ: รู้สึกเหมือนหัวใจจะหลุดออกจากอกอยู่บ่อยๆ
- ขี้ร้อน เหงื่อออกมาก: ทั้งๆ ที่อากาศไม่ได้ร้อนมาก แต่คุณกลับรู้สึกร้อนกว่าคนอื่นและเหงื่อออกท่วมตัว
- น้ำหนักลดลงผิดปกติ: กินเยอะขึ้นแต่ผอมลงอย่างรวดเร็ว
- หงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน: ควบคุมอารมณ์ได้ยากกว่าปกติ
- นอนไม่หลับ กระสับกระส่าย: หลับยาก ตื่นง่าย หรือรู้สึกไม่สดชื่นแม้จะนอนแล้ว
- มือสั่น เท้าสั่น: โดยเฉพาะเมื่อตื่นเต้น หรือพยายามทำอะไรที่ต้องใช้ความละเอียด
- กล้ามเนื้ออ่อนแรง เหนื่อยง่าย: แม้จะทำกิจกรรมที่ไม่หนักมาก
- ตาโปน: ดวงตาดูถลนออกมาผิดปกติ (พบในบางกรณี)
- ประจำเดือนผิดปกติ: มาไม่สม่ำเสมอ หรือมาน้อยลง
- คอโต: สังเกตเห็นก้อนบวมที่คอด้านหน้าชัดเจน (เกิดจากต่อมไทรอยด์โต)
- ผมร่วงง่าย: ผมบางลงอย่างเห็นได้ชัด
2. ภาวะพร่องฮอร์โมนไทรอยด์ (Hypothyroidism):
ต่อมไทรอยด์ทำงานต่ำ หลั่งฮอร์โมนน้อยเกินไป ทำให้ระบบในร่างกาย “เฉื่อยชาและทำงานช้าลง”
- อ่อนเพลีย เหนื่อยง่ายตลอดเวลา: แม้พักผ่อนเพียงพอ ก็ยังรู้สึกไม่มีแรง
- ง่วงนอนบ่อย ซึม เฉื่อยชา: รู้สึกไม่มีชีวิตชีวา ขาดความกระตือรือร้น
- ขี้หนาวง่าย: รู้สึกหนาวกว่าคนรอบข้างอยู่เสมอ แม้จะอยู่ในอุณหภูมิปกติ
- น้ำหนักเพิ่มขึ้นผิดปกติ: กินน้อยลงแต่กลับอ้วนขึ้น หรือลดน้ำหนักยาก
- ท้องผูกเรื้อรัง: ระบบขับถ่ายทำงานช้าลง
- ผิวแห้ง ผมร่วง เล็บเปราะ: ผิวพรรณดูไม่สดใส ผมบางลงมาก
- เสียงแหบ: เสียงเปลี่ยนไป หยาบขึ้น
- ประจำเดือนผิดปกติ: มามาก หรือมานานกว่าปกติ
- บวมตามตัว: มีอาการบวมที่หน้า แขน ขา โดยเฉพาะช่วงเช้า
- คอโต: สังเกตเห็นก้อนบวมที่คอด้านหน้า (เกิดจากต่อมไทรอยด์โต)
- ความจำไม่ดี สมาธิสั้น: รู้สึกคิดช้าลง หลงลืมง่าย
หากคุณมีอาการใดอาการหนึ่ง หรือหลายอาการข้างต้นที่สงสัยว่าเกี่ยวข้องกับไทรอยด์ ไม่ควรนิ่งนอนใจหรือปล่อยทิ้งไว้เด็ดขาด เพราะหากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาวได้ เช่น โรคหัวใจ ภาวะมีบุตรยาก หรือปัญหาสุขภาพอื่นๆ ตามมา
โปรแกรมตรวจคัดกรองไทรอยด์ (Thyroid Screening)
แหล่งอ้างอิง:
- โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย | สัญญาณเตือนไทรอยด์ผิดปกติ
- โรงพยาบาลกรุงเทพ สำนักงานใหญ่ |10 สัญญาณเช็กอาการไทรอยด์ผิดปกติ
- รามา แชนแนล (Rama Channel) คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี | อาการผิดปกติ ต่อมไทรอยด์ แบบไหนแค่ความเชื่อ แบบไหนเรื่องจริง
- โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ | ไทรอยด์เป็นพิษ
- โรงพยาบาลพญาไท | สัญญาณเตือนภัยของต่อมไทรอยด์
