ไซนัสอักเสบ

6 มี.ค. 2563 | เขียนโดย แพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หลายท่านคงเคยได้ยินเกี่ยวกับโรคไซนัสอักเสบแล้ว อาการของโรคนี้คล้ายๆ กับไข้หวัด มีน้ำมูกข้นๆไอเสมหะตลอดเวลา อาจปวดศีรษะได้ ในรายที่เป็นเรื้อรังหลายๆ เดือน คนไข้มักจะคิดว่าเป็นหวัดธรรมดาจึงละเลยไม่รักษาเมื่อมาพลแพทย์ก็ตรวจพบว่าเป็นไซนัสอักเสบเรื้อรังไปแล้ว ถ้าท่านมีอาการดังกล่าวท่านควรปรึกษาแพทย์ ด้าน หู คอ จมูก เพื่อตรวจรักษาอย่างถูกต้องต่อไป

ปกติโพรงไซนัสจะเป็นโพรงว่างๆ บรรจุไปด้วยอากาศเป็นส่วนใหญ่อยู่รอบๆ โพรงจมูก มีทั้งด้านซ้าย และขวา มีรูเปิดเล็กๆ เข้าสู่โพรงจมูกในกรณีมีการอักเสบติดเชื้อเกิดขึ้น เนื้อเยื่อบุไซนัสจะบวมมากขึ้น และรูเปิดไซนัสจะบวมและปิดลงทำให้ระบายอากาศไม่ได้ บางครั้งจะมีหนองขังอยู่ในโพรงไซนัส คนไข้จะมีอาการน้ำมูกข้นหรือเสมหะลงคอ ไอมีเสมหะเรื้อรังได้

สิ่งที่ช่วยในการวินิจฉัยโรคไซนัสอักเสบ คือ การถ่ายเอ็กซเรย์ไซนัส เพื่อช่วยยืนยันการวินิจฉัย หรือบอกความรุนแรงของโรค กรณีที่เป็นมากมีหนองในไซนัส จะพบลักษณะขาวทึบ หรือมีระดับน้ำอยู่ในโพรงไซนัส มักจำเป็นต้องล้างไซนัสนั้นด้วย

อาการของโรคไซนัสอักเสบ แบ่งเป็น 2 แบบ

  1. แบบเฉียบพลัน อาการสำคัญคือ มีไข้สูงปวดศีรษะบริเวณหน้าผากหรือข้างจมูก น้ำมูกข้นเขียวหรือเหลือง
  2. แบบเรื้อรัง อาการมักจะเป็นน้อย คนไข้อาจจะไม่ได้สนใจอาการแบบเรื้อรังมากนัก อาการสำคัญคือ น้ำมูกข้นเป็นเรื้อรังเสมหะลงคอข้น บางครั้งมีกลิ่นเหม็นในปาก ไอเรื้อรังมักเป็นเวลากลางคืน

สาเหตุของไซนัสอักเสบ

  • ไข้หวัด
  • ภูมิแพ้
  • ริดสีดวงจมูก
  • เนื้องอกในจมูก
  • สิ่งแปลกปลอมในจมูก
  • การติดเชื้อบริเวณอื่นๆ เช่น รากฟันอักเสบ

การรักษาไซนัสอักเสบ

ทั้งแบบเฉียบพลันและแบบเรื้อรัง มีทั้งการรักษาด้วยการรับประทานยา การล้างจมูก การเจาะล้าง ไซนัสและการผ่าตัด

  1. ยารับประทาน โดยมากคนไข้มักหายได้จากการรับประทานยาต่อเนื่องและสม่ำเสมอ ภายใต้การดูแลของแพทย์
    • ยาปฏิชีวนะ (Antibiotics) ใช้เพื่อกำจัดเชื้อในโพรงจมูกและไซนัส ยาที่ใช้บ่อยๆ ได้แก่ Amoxicillin, ถ้าแพ้ยากลุ่มดังกล่าวต้องเลือกใช้ยากลุ่มอื่นๆ แทน เช่น Erythromycin, Trimetoprim+ Sulfamethoxazole
    • ยาลดบวม (Decongestant) ช่วยลดบวมของเนื้อเยื่อช่องจมูกและทำให้ช่องรูเปิดของโพรงไซนัสโล่งขึ้นมียา 2 รูปแบบ คือ ยาหยอดจมูก ได้ผลรวดเร็วแต่ไม่ควรใช้นานเกิน 4-5 วัน เพื่อป้องกันการดื้อยา อีกรูปแบบหนึ่ง คือยาลดบวมชนิดรับประทาน ซึ่งจะปลอดภัยกว่าไม่มีปัญหาดื้อยาแต่อาจจะมีใจสั่นได้และควรระวังในคนไข้ที่มีประวัติความดันโลหิตสูง
    • ยาแก้แพ้ (Antihistamine) ใช้ในรายที่มีประวัติภูมิแพ้เท่านั้น เนื่องจากผลข้างเคียงของยา ทำให้น้ำมูกและเสมหะเหนียวมากขึ้น ปากแห้งและง่วงนอน
    • ยาละลายเสมหะ (Mucolytics) ทำให้น้ำมูกและเสมหะใส ช่วยระบายน้ำมูกออกจาโพรงไซนัสได้ง่ายขึ้น
  2. การล้างจมูก จุดประสงค์ของการล้างจมูกข้นน้อยลง ผู้ป่วยสามารถสั่งน้ำมูกออกมาได้ เป็นการลดอาการคัดจมูก ลดปริมาณน้ำมูกและลดจำนวนเชื้อโรคในโพรงจมูกและไซนัสได้

วิธีง่ายๆ ในการล้างจมูก คือ ล้างมือให้สะอาด ผสมน้ำเกลือเตรียมไว้โดยใช้น้ำอุ่น 1 แก้ว ผสมเกลือลงไปเล็กน้อย (กะประมาณโดยการชิม จะรู้สึกเค็มเล็กน้อย) หรือจะใช้น้ำเกลือในขวดที่แพทย์สั่งมาจากโรงพยาบาลก็ได้

  • ในผู้ใหญ่หรือเด็กโตซึ่งให้ความร่วมมือดี ให้ใช้ลูกยางแดงสูบน้ำเกลือให้เต็มลูกยางแดงขนาดเล็ก ดูดน้ำเกลือให้เต็มลูกยางแดง ยืนก้มศีรษะบริเวณอ่างล้างหน้าสอดปลายลูกยางแดงเข้าบริเวณรูจมูกทีละข้าง บีบลูกยาง
  • ในเด็กเล็กๆ ให้ใช้ที่หยอดตา หรือหยอดยาเด็ก หยดน้ำเกลือเข้าไปในจมูกแล้วใช้ลูกยางแดงขนาดเล็กดูดน้ำเกลือออกทางจมูก
  1. การเจาะล้างไซนัส ใช้ในรายที่มีอาการเป็นมาก รักษาด้วยยาไม่ดีขึ้น มีน้ำมูกหรือไอมีเสมหะข้น หรือเอ็กซเรย์ไซนัสพบว่ามีลักษณะขาวทึบ แสดงถึงหนองค้างอยู่ในโพรงไซนัส จำเป็นต้องล้างไซนัส
  2. การผ่าตัดไซนัส เป็นขั้นตอนในการรักษาวิธีสุดท้ายเมื่อใช้วิธีล้างไซนัส แล้วไม่ดีขึ้น หรือมีริดสีดวงจมูก หรือผู้ป่วยเริ่มมีอาการแทรกซ้อนทางตา หรือสมอง เช่น ตามัวลง ปวดศีรษะมาก อาเจียนบ่อยๆ

นอกจากนี้การปฏิบัติตัวที่ถูกต้อง ช่วยให้คนไข้หายจากโรคไซนัสอักเสบได้ เช่น พักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอสัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง งดการสูบบุหรี่ งดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ งดว่ายน้ำ ดื่มน้ำมากๆ วันละ 7-8 แก้ว หลีกเลี่ยงการอยู่ในสถานที่ซึ่งมีอากาศเย็นๆ เป็นระยะเวลานานๆ รักษาโรคภูมิแพ้อย่างสม่ำเสมอ

 

SHARE