ฮอร์โมนขณะตั้งครรภ์อาจทำให้คุณแม่ดื้ออินซูลิน เสี่ยงเกิดเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ส่งผลให้ทารกตัวใหญ่ผิดปกติ ควรคุมอาหาร

ท้องแรกต้องรู้ ฮอร์โมนกับการตั้งครรภ์ กลไกที่ทำให้ร่างกายดื้อต่ออินซูลิน

การตั้งครรภ์เป็นช่วงเวลาที่ร่างกายของผู้หญิงเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างมาก โดยการทำงานของฮอร์โมนต่างๆ ที่เพิ่มขึ้นเพื่อรองรับการเจริญเติบโตของลูกน้อยแต่ในขณะเดียวกันฮอร์โมนเหล่านี้ก็ส่งผลต่อระบบเผาผลาญของคุณแม่ โดยอาจทำให้ร่างกายเกิดภาวะดื้อต่ออินซูลินซึ่งเป็นกลไกตามธรรมชาติที่นำไปสู่ความเสี่ยงของเบาหวานขณะตั้งครรภ์ได้ สำหรับคุณแม่มือใหม่การเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างฮอร์โมนอินซูลินและระดับน้ำตาลในเลือดจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อเตรียมรับมือและป้องกันภาวะแทรกซ้อนล่วงหน้าที่อาจเกิดขึ้นเพราะหากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตต่อทั้งแม่และลูกน้อยในครรภ์ได้

 

ฮอร์โมนกับการตั้งครรภ์ที่เปลี่ยนแปลงไป

ฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลงขณะเกิดการตั้งครรภ์เหล่านี้บ่งบอกถึงความสัมพันธ์ระหว่างฮอร์โมนและการดื้อต่ออินซูลิน ซึ่งเป็นกลไกสำคัญที่คุณแม่ควรทำความเข้าใจดังนี้

 

ความสัมพันธ์ระหว่างฮอร์โมนและอินซูลิน

ในช่วงการตั้งครรภ์ รกจะทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนหลายชนิดในปริมาณสูง เช่น Human Placental Lactogen, เอสโตรเจนและคอร์ติซอล ซึ่งฮอร์โมนเหล่านี้มีบทบาทสำคัญในการช่วยให้ทารกเจริญเติบโตแต่ผลข้างเคียงที่สำคัญ คือ ฮอร์โมนเหล่านี้จะออกฤทธิ์ต้านการทำงานของอินซูลินซึ่งเป็นฮอร์โมนหลักที่ตับอ่อนผลิตขึ้นเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของคุณแม่

 

กลไกของภาวะดื้อต่ออินซูลิน

เมื่อฮอร์โมนจากรกไปรบกวนการทำงานของอินซูลินจะทำให้เซลล์ต่างๆ ในร่างกายของคุณแม่ตอบสนองต่ออินซูลินได้ไม่ดีเท่าเดิมเกิดเป็นภาวะดื้อต่ออินซูลินขึ้นตามธรรมชาติ เพื่อชดเชยสิ่งนี้ตับอ่อนของคุณแม่จะทำงานหนักขึ้นเพื่อผลิตอินซูลินออกมาในปริมาณที่มากกว่าปกติ เพื่อรักษาระดับน้ำตาลในเลือดให้สมดุลและเพียงพอต่อการส่งไปให้ทารกใช้เป็นพลังงาน

 

ผลกระทบของภาวะดื้อต่ออินซูลินที่ต้องระวังในระหว่างตั้งครรภ์

หากตับอ่อนของคุณแม่ไม่สามารถผลิตอินซูลินเพิ่มขึ้นเพื่อชดเชยภาวะดื้ออินซูลินได้เพียงพอ จะทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงเกินไปและนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายได้

 

เบาหวานขณะตั้งครรภ์

ผลกระทบโดยตรงเมื่อร่างกายไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ส่วนใหญ่มักไม่มีอาการแสดงที่ชัดเจนจึงจำเป็นต้องอาศัยการตรวจคัดกรองโดยแพทย์ แต่ในบางรายอาจมีอาการที่สังเกตได้ เช่น กระหายน้ำบ่อย ปัสสาวะบ่อยกว่าปกติและรู้สึกอ่อนเพลียมาก

 

ลูกในครรภ์ตัวใหญ่ผิดปกติ (Macrosomia)

เมื่อระดับน้ำตาลในเลือดของแม่สูงจากเบาหวานขณะตั้งครรภ์ น้ำตาลส่วนเกินจะถูกส่งผ่านรกไปยังทารกทำให้ตับอ่อนของทารกต้องผลิตอินซูลินออกมาในปริมาณมากเพื่อจัดการกับน้ำตาลนั้น ซึ่งอินซูลินที่สูงในตัวทารกจะทำหน้าที่คล้ายฮอร์โมนเร่งการเจริญเติบโต ส่งผลให้ทารกมีขนาดตัวใหญ่และน้ำหนักแรกเกิดมากผิดปกติ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการคลอดยากและภาวะแทรกซ้อนระหว่างคลอด

 

ป้องกันเบาหวานระหว่างตั้งครรภ์ ที่สินแพทย์ศรีนครินทร์

คุณแม่สามารถลดความเสี่ยงได้โดยการควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมก่อนตั้งครรภ์ และการควบคุมอาหารที่เหมาะสม เลือกอาหารที่มีไฟเบอร์สูง ลดน้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตเชิงเดี่ยว ออกกำลังกายเบาๆอย่างสม่ำเสมอและตรวจระดับน้ำตาลในเลือดตามคำแนะนำแพทย์
การตรวจคัดกรองและดูแลการฝากครรภ์เป็นสิ่งสำคัญ ที่โรงพยาบาลสินแพทย์ ศรีนครินทร์มีแพทย์และนักโภชนาการที่พร้อมให้การดูแลคุณแม่ตลอดการฝากครรภ์ ตั้งแต่การให้คำแนะนำด้านโภชนาการ การตรวจคัดกรองที่ได้มาตรฐานไปจนถึงการดูแลอย่างใกล้ชิดหากตรวจพบความผิดปกติเพื่อให้มั่นใจว่าคุณแม่และลูกน้อยจะมีสุขภาพที่แข็งแรงและปลอดภัย