Synphaet Maravas ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသမှုဗဟိုဌာန၊ ဆင်ဖတ် ရာမအင်ထရာ ဆေးရုံ

“ ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသခြင်း” – ပုံမှန်နီးပါး ဘဝဆီသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေမည့် အကောင်းဆုံး ရွေးချယ်မှု

အသက်အန္တရာယ်ရှိသော နောက်ဆုံးအဆင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးနေသည့် လူနာများအတွက် ဘဝသည် သွေးသန့်စင်ခြင်း (Hemodialysis) သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်မှတစ်ဆင့် ကျောက်ကပ်ဆေးခြင်း (Peritoneal Dialysis) တို့နှင့်သာ အချိန်ကုန်လွန်နေရပြီး နေ့စဉ်ဘဝတွင် မောပန်းနွမ်းနယ်မှုများနှင့် ကန့်သတ်ချက်များစွာကို ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိပါသည်။ “ ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသခြင်း” သည် ဤကန့်သတ်ချက်များကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည့် အကောင်းဆုံး ဆေးဝါးကုသမှုနည်းလမ်းဖြစ်ပြီး ကျောက်ကပ်သစ်မှ ခန္ဓာကိုယ်လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပုံမှန်နီးပါး ပြန်လည်လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် လူနာများအား ကျောက်ကပ်ဆေးရသည့် ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်စေပြီး မိမိချစ်ခင်ရသူများနှင့်အတူ အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်စွာ ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်စေပါသည်။

ဆင်ဖတ် ရာမအင်ထရာ ဆေးရုံရှိ Synphaet Maravas ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသမှုဗဟိုဌာနသည် မဟိဒို တက္ကသိုလ် (Mahidol University) နှင့် ပူးပေါင်း၍ တည်ထောင်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သင်စတင်ဆုံးဖြတ်သည့် ပထမဆုံးနေ့မှစ၍ အဆင့်ဆင့်သော ကုသမှုလမ်းကြောင်းတိုင်းတွင် သင့်အနား၌ ရှိနေပေးရန် အသင့်ရှိပါသည်။ စံချိန်စံညွှန်းမီ ကျောက်ကပ်ရောဂါအထူးကု ဆရာဝန်ကြီးများ၊ ကျောက်ကပ်အစားထိုး ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီးများနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အထူးကုအဖွဲ့များက ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခြင်း၊ အကဲဖြတ်ခြင်း၊ သင့်တော်သော ကုသမှုအစီအစဉ်ဆွဲခြင်းမှစ၍ ရေရှည်စောင့်ရှောက်မှုအထိ အနီးကပ် ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။ အကြောင်းမှာ ကျွန်ုပ်တို့သည် “ ကောင်းမွန်သော ကုသမှုဆိုသည်မှာ လူနာအား ကောင်းမွန်သော ဘဝအရည်အသွေးကို အမှန်တကယ် ပြန်လည်ပေးစွမ်းနိုင်ရမည်” ဟု အခိုင်အမာ ယုံကြည်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

မည်သည့်လူနာအုပ်စုများ ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသမှု ခံယူသင့်သလဲ။

ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသခြင်းသည် လူနာတိုင်းနှင့် သင့်တော်သည်တော့ မဟုတ်ပါ။ အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများ၏ သေချာစွာ စစ်ဆေးအကဲဖြတ်မှု ခံယူရမည်ဖြစ်ပြီး သင့်တော်သော လူနာများတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ရပါမည် –

• နောက်ဆုံးအဆင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါသည်များ – ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက် အမြဲတမ်း ပျက်စီးသွားပြီး ကျောက်ကပ်အစားထိုး သန့်စင်ကုသမှု ခံယူနေရသူများ သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်စိုက်ပျိုးရန် ပြင်ဆင်လိုသည့် နောက်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိရန် နီးကပ်နေသူများ။
• ခွဲစိတ်ကုသမှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိသည့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေရှိသူများ – ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုနှင့် အวัยวေအဖွဲ့အစည်းအသီးသီး၏ ကြံ့ခိုင်မှုကို စစ်ဆေးပြီး ခွဲစိတ်ကုသမှုကို ထိရောက်စွာ ခံနိုင်ရည်ရှိကြောင်း အတည်ပြုပြီးသူများ။
• ဆေးဝါးဆိုင်ရာ တားမြစ်ချက်များ မရှိသူများ – ကျောက်ကပ်အစားထိုးခြင်းကို ဟန့်တားနှောင့်ယှက်နိုင်သည့် ပြင်းထန်သော အရင်းခံရောဂါများ သို့မဟုတ် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ မရှိသူများ။
• အထူးကုဆရာဝန်အဖွဲ့၏ အကဲဖြတ်မှုကို အောင်မြင်ပြီးသူများ – ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အထူးကုအဖွဲ့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုကို ရောဂါရှာဖွေအတည်ပြုပြီးသူများ။

ကျောက်ကပ်အစားထိုးရန် သင့်တော်မှုသည် လူနာ၏ အထွေထွေကျန်းမာရေး၊ တွဲဖက်ရောဂါများ၊ အသက်အရွယ်၊ ပိုးဝင်ရောက်မှုအခြေအနေ၊ နှလုံးနှင့် သွေးကြောကျန်းမာရေးနှင့် အစားထိုးကုသမှုအဖွဲ့၏ တစ်ဦးချင်းအကဲဖြတ်ချက်များပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။

ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသမှု အဆင့်ဆင့်နှင့် ပြင်ဆင်မှုများ

ခွဲစိတ်ကုသမှု ဘေးကင်းပြီး အောင်မြင်မှု အမြင့်ဆုံးရရှိစေရန် ကျွန်ုပ်တို့ဗဟိုဌာနတွင် စနစ်ကျသော စောင့်ရှောက်မှုအဆင့်များ ရှိပါသည် –

1. ကနဦး ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခြင်းနှင့် အကဲဖြတ်ခြင်း
   ဆရာဝန်မှ ဆေးကုသမှုရာဇဝင်၊ ရောဂါအခံများ၊ ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် လူနာနှင့် သင့်တော်သည့် ကုသမှုလမ်းကြောင်းကို အကဲဖြတ်ပေးပါသည်။
2. ကျောက်ကပ်လက်ခံမည့်သူ၏ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုကို အကဲဖြတ်ခြင်း
   သွေးစစ်ခြင်း၊ နှလုံးနှင့် အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးခြင်း၊ ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းနှင့် အစားထိုးကုသမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ရောဂါ သို့မဟုတ် ပိုးဝင်မှုများကို စစ်ဆေးကာ ခွဲစိတ်မှုအတွက် အဆင်သင့်ဖြစ်မှုကို စစ်ဆေးပါသည်။
3. လှူဒါန်းသူနှင့် လက်ခံသူကြား ကိုက်ညီမှုကို စစ်ဆေးခြင်း
   လူနာနှင့် ကျောက်ကပ်လှူဒါန်းသူ (သွေးတော်စပ်သူ သို့မဟုတ် တရားဝင်လှူဒါန်းသူ) ကြား သွေးအမျိုးအစားနှင့် တစ်ရှူး (Tissue) ကိုက်ညီမှုကို စစ်ဆေးပါသည်။
4. ကျောက်ကပ်လှူဒါန်းသူကို အကဲဖြတ်ခြင်း
   သက်ရှိလှူဒါန်းသူများအတွက် ဘေးကင်းစွာ ကျောက်ကပ်လှူဒါန်းနိုင်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ရန် သေချာစွာ စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပါသည်။
5. ကုသမှုအစီအစဉ်ဆွဲခြင်းနှင့် ခွဲစိတ်မီ ပြင်ဆင်ခြင်း
   အထူးကုဆရာဝန်အဖွဲ့မှ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်ပေးပြီး ခွဲစိတ်မီနှင့် ခွဲစိတ်ပြီး ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး အကြံပြုချက်များကို ပေးအပ်ပါသည်။
6. ကျောက်ကပ်အစားထိုး ခွဲစိတ်ကုသခြင်း
   ခေတ်မီနည်းပညာများ တပ်ဆင်ထားသော ခွဲစိတ်ခန်းအတွင်း အထူးကု ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီးများနှင့် မေ့ဆေးဆရာဝန်ကြီးများက တာဝန်ယူ ခွဲစိတ်ပေးပါသည်။
7. ခွဲစိတ်ပြီးနောက်ပိုင်း အနီးကပ်စောင့်ကြည့်ခြင်း
   ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဆက်တိုက်စောင့်ကြည့်ပြီး ကျောက်ကပ်သစ်ကို ခန္ဓာကိုယ်မှ ငြင်းပယ်ခြင်း မရှိစေရန် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့် ကိုယ်ခံအားဖိနှိပ်ဆေးများကို ပုံမှန်သောက်သုံးရပါမည်။

ဘာကြောင့် ဆင်ဖတ် ရာမအင်ထရာ ဆေးရုံ၏ ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသမှုဗဟိုဌာနကို ရွေးချယ်သင့်သလဲ။

• ✓ မဟိဒိုတက္ကသိုလ်နှင့် နိုင်ငံတကာအဆင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု – နိုင်ငံအတွင်းရှိ ထိပ်တန်း တက္ကသိုလ်ဆေးရုံကြီးများနှင့် အပြိုင် စံချိန်စံညွှန်းမီ ဆေးကုသမှု ပေးနိုင်ပါသည်။
• ✓ ကျောက်ကပ်အထူးကုနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူအဖွဲ့ – ကျောက်ကပ်ရောဂါအထူးကု၊ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များနှင့် အထူးကုအဖွဲ့မှ အဆင့်တိုင်းတွင် အနီးကပ် စောင့်ရှောက်ပေးပါသည်။
• ✓ တစ်နေရာတည်းတွင် ဘက်စုံစောင့်ရှောက်မှု (One-Stop Care) – တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်း၊ စစ်ဆေးခြင်း၊ ခွဲစိတ်မှုအစီအစဉ်ဆွဲခြင်းမှ ရေရှည်စောင့်ရှောက်မှုအထိ စိတ်အေးချမ်းစွာ ကုသမှုခံယူနိုင်ပါသည်။
• ✓ အရည်အသွေးမြင့်မားသော ဘဝကို ပြန်လည်ပေးစွမ်းရန် ဦးတည်ခြင်း – လူနာများ ပုံမှန်အတိုင်း အလုပ်လုပ်နိုင်ပြီး မိသားစုနှင့် ပျော်ရွှင်စွာ ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်စေရန် အပြည့်အဝ ကူညီပေးပါသည်။

အမေးအဖြေကဏ္ဍ (Q&A)

Q: ကျောက်ကပ်အစားထိုးခြင်းက သွေးသန့်စင်တာထက် ဘာကြောင့် ပိုကောင်းတာလဲ။

A: ကျောက်ကပ်အစားထိုးခြင်းသည် ၂၄ နာရီပတ်လုံး စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို စွန့်ထုတ်ပေးနိုင်သည့် ကျောက်ကပ်သစ်ကို ရရှိစေသဖြင့် တစ်ပတ်လျှင် ၂-၃ ကြိမ်သာ ပြုလုပ်နိုင်သော သွေးသန့်စင်ခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်ပါသည်။ လူနာများအား အင်အားပြည့်ဝစေပြီး အစားအသောက်နှင့် ရေကန့်သတ်ချက်များကို လျှော့ချပေးကာ အသက်ရှည်ရှည်နှင့် အရည်အသွေးမြင့်မားသော ဘဝကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။

Q: မည်သူတွေက ကျောက်ကပ်လှူဒါန်းနိုင်သလဲ။

A: လှူဒါန်းသူ ၂ မျိုးရှိပါသည် – ၁။ သက်ရှိလှူဒါန်းသူ (မိဘ၊ ညီအစ်ကိုမောင်နှမ၊ သားသမီး သို့မဟုတ် တရားဝင်ဇနီး/ခင်ပွန်း) နှင့် ၂။ ဦးနှောက်သေဆုံးသွားသူ လှူဒါန်းသူ ( ထိုင်းကြက်ခြေနီအသင်းမှတစ်ဆင့် အวัยวေလှူဒါန်းထားသူများ) ဖြစ်ပြီး ဆေးဝါးဆိုင်ရာ စံချိန်စံညွှန်းများနှင့်အညီ စစ်ဆေးမှု အောင်မြင်ရပါမည်။

Q: ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူ တိုင်း ကျောက်ကပ်အစားထိုးနိုင်ပါသလား။

A: တိုင်းတော့ မဟုတ်ပါ။ ဆရာဝန်မှ လူနာ၏ ကျန်းမာရေး၊ တွဲဖက်ရောဂါများနှင့် ခွဲစိတ်နိုင်စွမ်းတို့ကို မူတည်၍ တစ်ဦးချင်း သင့်တော်မှု ရှိမရှိ အကဲဖြတ်ပေးမည် ဖြစ်ပါသည်။

Q: ကျောက်ကပ်မအစားထိုးမီ ကျောက်ကပ်ဆေးဖို့ လိုအပ်ပါသလား။

A: မလိုပါ။ အချို့သော နာတာရှည်ကျောက်ကပ်ရောဂါသည်များတွင် ကျောက်ကပ်မဆေးမီ ကြိုတင်အစားထိုးခြင်း (Preemptive Kidney Transplant) ကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

Q: ကျောက်ကပ်အစားထိုးပြီးရင် ဆေးတစ်သက်လုံး သောက်ရမှာလား။

A: ကျောက်ကပ်သစ်ကို ခန္ဓာကိုယ်မှ ငြင်းပယ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ကိုယ်ခံအားဖိနှိပ်ဆေးများကို စနစ်တကျ ဆက်တိုက်သောက်သုံးရန်နှင့် ရက်ချိန်းအတိုင်း ပုံမှန်ပြသရန် လိုအပ်ပါသည်။