การส่องกล้องตรวจท่อทางเดินน้ำดีและตับอ่อน หรือ ERCP (Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography)
การส่องกล้องตรวจท่อทางเดินน้ำดีและตับอ่อน คือ การส่องกล้อง โดยจะส่องเข้าทางปาก ผ่านหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้ส่วนเล็กตอนต้นจนถึงท่อเปิดของน้ำดีในลำไส้เล็กแล้วฉีดสารทึบแสงและถ่ายภาพเอกซเรย์ไว้ เพื่อตรวจหาความผิดปกติของท่อทางเดินน้ำดีและตับอ่อน
ข้อบ่งชี้ในการตรวจ เช่น ผู้ป่วยที่ตรวจพบนิ่วในท่อทางเดินน้ำดี ท่อทางเดินน้ำดีตีบ ท่อทางเดินน้ำดีรั่วหลังการผ่าตัด มะเร็งท่อทางเดินน้ำดี นิ่วในท่อน้ำย่อยตับอ่อน ท่อทางเดินน้ำย่อยตับอ่อนตีบ มะเร็งตับอ่อน
การเตรียมตัวการส่องกล้องตรวจท่อทางเดินน้ำดีและตับอ่อน
- 1. งดน้ำงดอาหารอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงก่อนการส่องกล้องตรวจท่อทางเดินน้ำดีและตับอ่อน
- 2. ต้องแจ้งแพทย์เรื่องประวัติการแพ้ยา และแพ้สารทึบสี เนื่องจากในการส่องกล้องตรวจท่อทางเดินน้ำดีและตับอ่อน จะได้รับการฉีดสารทึบสี เพื่อตรวจหาความผิดปกติ
- 3. กรณีผู้ป่วยที่มียาที่ใช้โรคประตัวเฉพาะกลุ่มยาละลายลิ่มเลือด ต้องปรึกษาแพทย์เจ้าของไข้ผู้สั่งยา เพื่อพิจารณาใช้หรือหยุดยาก่อนทำการตรวจรักษา
- 4. ในกรณีที่ผู้ป่วยสวมฟันปลอม ให้นำออกก่อนการส่องกล้อง
- 5. ควรมีญาติสายตรงมาด้วยทุกครั้งในระหว่างการทำหัตถการ เพื่อรับทราบคำแนะนำ และผลการตรวจ
การปฏิบัติตัวหลังการส่องกล้องตรวจท่อทางเดินน้ำดีและตับอ่อน
- 1. ผู้ป่วยทุกรายจำเป็นต้องเข้าพักในโรงพยาบาลต่อหลังจากทำหัตถการอย่างน้อย 24 ชั่วโมง หรือขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์เพื่อสังเกตอาการผิดปกติ
- 2. หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด
- 3. หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่มีไขมันสูง เช่น ของมัน ของทอด
- 4. ถ้ามีอาการปวดท้องรุนแรง คลื่นไส้อาเจียน มีไข้สูง ให้รีบกลับมาพบแพทย์
- 5. ควรมาพบแพทย์ตามนัด หลังทำหัตถการ
ภาวะแทรกซ้อนที่มีโอกาสเกิดขึ้นจากการส่องกล้องตรวจท่อทางเดินน้ำดีและตับอ่อน
- 1. อาการท้องอืด หลังการส่องกล้อง ซึ่งจะมีอาการเพียงชั่วคราว หลังจากเรอหรือผายลม อาการจะดีขึ้นเอง
- 2. ภาวะตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน หลังส่องกล้องภายใน 24 ชั่วโมง ผู้ป่วยจะมีอาการปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน และมีเอ็นไซน์ของตับอ่อนสูง โอกาสเกิดภาวะเสี่ยงต่อการเป็นตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันประมาณ 3-5 % ซึ่งรักษาด้วยการให้ยา และสารน้ำเกลือทางเส้นเลือด
- 3. ลำไส้เล็กส่วนต้นทะลุ โอกาสเกิดความเสี่ยง < 1% ซึ่งรักษาด้วยการเย็บผ่านกล้อง หรือการผ่าตัดฉุกเฉิน
- 4. ภาวะเลือดออกหลังการส่องกล้อง อาจเกิดขึ้นทันที หรือเกิดขึ้นหลัง 24 ชั่วโมงหลังส่องกล้อง ผู้ป่วยที่รับประทานยาในกลุ่มละลายลิ้มเลือดจะเพิ่มภาวะเสี่ยงต่อการเกิดภาวะเลือดออกในลำไส้เล็กส่วนต้น ซึ่งรักษาด้วยการหยุดเลือดผ่านการส่องกล้อง หรือผ่าตัด
