စင်ဖတ် ရာမင်ထရာဆေးရုံ၏ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးနှင့် ကာยကုထုံးဗဟိုဌာန (Rehabilitation Center)

ခန္ဓာကိုယ်၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြန်လည်မြှင့်တင်ပေးခြင်း… အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများနှင့် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ နည်းပညာများဖြင့် နှလုံးနှင့် အဆုတ်ကို ပြန်လည်သန်စွမ်းစေသည်

ခန္ဓာကိုယ် ထိขိုက်ဒဏ်ရာရရှိချိန်၊ ဖျားနာချိန် သို့မဟုတ် ขွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူပြီးချိန်တွင် ရောဂါကိုသာ ကုသခြင်းသည် လုံလောက်မှု မရှိနိုင်ပါ။ လူနာအများစုသည် နာကျင်ခြင်း၊ ကြွက်သားအားနည်းခြင်း၊ အဆစ်များတောင့်တင်းခြင်း、 မောပန်းလွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝနှင့် အလုပ်လုပ်ရာတွင် ယခင်ကဲ့သို့ စွမ်းဆောင်ရည်အပြည့်မရရှိခြင်း စသည့် ပြဿနာများနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်။ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးဆေးပညာ (Rehabilitation Medicine) ဆိုသည်မှာ လူနာများအနေဖြင့် နေ့စဉ်ဘဝကို ယုံကြည်ချက်ရှိရှိ၊ ဘေးကင်းစွာဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဘဝအရည်အသွေးဖြင့် ဖြတ်သန်းနိုင်ရန် ခန္ဓာကိုယ်၊ နှလုံး、 အဆုတ်、 အာရုံကြောစနစ်နှင့် လှုပ်ရှားသွားလာမှုများကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာအောင် ကုသပေးသည့် ဆေးပညာရပ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ သီးသန့်ကုသမှုစီမံချက်များဖြင့် ကုသပေးသည်။

စင်ဖတ်ရာမင်ထရာဆေးရုံ၏ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးဗဟိုဌာနသည် ခေတ်မီပြီး ဘက်စုံ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးအပ်လျက်ရှိသည်။ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီးများ၊ နှလုံးနှင့်အဆုတ် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်များ၊ အတွေ့အကြုံရင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်အဖွဲ့များနှင့် ကာယကုထုံးပညာရှင်များ ပူးပေါင်းကာ၊ နိုင်ငံတကာစံနှုန်းမီ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာကိရိယာများ၊ ခြေတုလက်တု အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများနှင့် နည်းပညာများကို အသုံးပြု၍ လူနာများ နေ့စဉ်ဘဝ၊ အလုပ်နှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများကို ယခင်ကဲ့သို့ စွမ်းဆောင်ရည်အပြည့်ဖြင့် ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်အောင် ကူညီပေးလျက်ရှိပါသည်။

โรคหรือกลุ่มโรคที่ศูนย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูพร้อมดูแล

ကျွန်ုပ်တို့သည် သာမန် ကာယကုထုံးပေးခြင်းနှင့် အဆင့်မြင့် အထူးပြုပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ကုသမှုများကို အောက်ပါအတိုင်း ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည် –

• ကျန်းမာရေးစိုးရိမ်ရသူများနှင့် နာတာရှည်ရောဂါရှိသူများ: ခန္ဓာကိုယ်ပိုမိုသန်စွမ်းလာစေရန်နှင့် ရောဂါကို ပိုမိုထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ဝလွန်းသူများ၊ ဆီးချို、 သွေးတိုးနှင့် သွေးတွင်းအဆီဓာတ်များသူများအား ကုသပေးသည်။
• နှလုံးနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါရှိသူများ: နှလုံးရောဂါကုသမှုခံယူထားသူများ (နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ၊ နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါ၊ နှလုံးကြွက်သားရောဂါရှိသူများ)၊ နှလုံးသွေးကြောခွဲစိတ်မှု (Bypass) လုပ်ထားသူများ၊ နှလုံးသွေးကြောချဲ့ထားသူများ (Balloon/Stent) ၏ ခန္ဓာကိုယ်၊ နှလုံးနှင့် အဆုတ်တို့ကို အကောင်းဆုံးပြန်လည်အလုပ်လုပ်နိုင်အောင် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ပြုလုပ်ပေးသည်။
• အဆုတ်ရောဂါရှိသူများ: အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် နာတာရှည်အဆုတ်ရောဂါရှိသူများ (ဥပမာ – နာတာရှည်အဆုတ်ပိတ်ဆို့ရောဂါ COPD၊ ရင်ကြပ်ပန်းနာရင်ကြပ်ရောဂါ၊ အဆုတ်အမာရွတ်ဖြစ်ခြင်းနှင့် အဆုတ်ရောင်ပိုးဝင်ပြီးနောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသူများ)။
• ခွဲစိတ်ကုသမှုနှင့် ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်းလူနာများ: အရိုးနှင့် အဆစ်ခွဲစိတ်မှု၊ ကြီးမားသောခွဲစိတ်မှု、 အားကစားကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှု သို့မဟုတ် ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် လမ်းပြန်လျှောက်နိုင်ရန်နှင့် ပုံမှန်လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးလုပ်ဆောင်ပေးသည်။
• အရိုး၊ ကြွက်သားစနစ်ပြဿနာများနှင့် ရုံးစာရေးမရောဂါစု (Office Syndrome): အလုပ်လုပ်ရာမှဖြစ်သော နာတာရှည်ပခုံး၊ လည်ပင်း、 ခါးနာခြင်း၊ အဆစ်အမြစ်ရောင်ခြင်း၊ အရွတ်ရောင်ခြင်းနှင့် ကြွက်သားအားနည်းခြင်းများ ခံစားနေရသူများ။
• သက်ကြီးရွယ်အိုများ: ချော်လဲခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှုကို ကောင်းမွန်စေရန် ကြွက်သားအားနည်းခြင်း၊ ဟန်ချက်ပျက်ခြင်းပြဿနာရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုများ။
• အားကစားသမားများနှင့် အထွေထွေပုဂ္ဂိုလ်များ: ခန္ဓာကိုယ်စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်လိုသူများ၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရန် ကျန်းမာရေးဆန်းစစ်ချက်ရယူလိုသူများ။

စွမ်းဆောင်ရည်စစ်ဆေးရေးကိရိယာများနှင့် ရောဂါရှာဖွေနည်းလမ်းများ

ကျွန်ုပ်တို့စင်တာတွင် ခန္ဓာကိုယ်စွမ်းဆောင်ရည်ကို တိုင်းတာရန် ခေတ်မီစက်ကိရိယာများ ပြည့်စုံစွာ ရှိပါသည် –

• CPET / VO2Max နည်းပညာ (Cardiopulmonary Exercise Testing): လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ် နှလုံးနှင့်အဆုတ်၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို တိုင်းတာပေးပြီး ခန္ဓာကိုယ်၏ အောက်ဆီဂျင်အမှန်တကယ်အသုံးပြုမှုကို တိုင်းတာသည့်စနစ်။
• Exercise Stress Test (EST): လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ်အတွင်း နှလုံးတုံ့ပြန်မှုကို တိုင်းတာရန် နှလုံးလျှပ်စစ်လှိုင်း (ECG) ကို စစ်ဆေးခြင်း။
• Lung Function Test: အဆုတ်၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် အသက်ရှူစနစ်ကို စစ်ဆေးခြင်း။
• Gas Exchange Analysis: လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ် အောက်ဆီဂျင်နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် လဲလှယ်မှုကို ဆန်းစစ်ခြင်း။
• Functional Assessment: ကြွက်သားသန်စွမ်းမှု၊ ဟန်ချက်ထိန်းနိုင်မှု、 ပျော့ပျောင်းမှု、 လမ်းလျှောက်မှုနှင့် နေ့စဉ်လူမှုရေးလုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းတို့ကို ဆန်းစစ်ခြင်း။

ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးနည်းပညာနှင့် ကုသမှုနည်းလမ်းများ

ကုသမှုထိရောက်မှု အမြင့်ဆုံးဖြစ်စေရန် ကာယကုထုံးကိရိယာများနှင့် နှလုံး၊ အဆုတ်ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးနည်းလမ်းများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုပါသည် –

• နှလုံးနှင့် အဆုတ် ပြันလည်သန်စွမ်းရေးအစီအစဉ် (Cardiac & Pulmonary Rehabilitation): ဆရာဝန်နှင့် ကျွမ်းကျင်ကာယကုထုံးပညာရှင်များက ဘေးကင်းစွာဖြင့် နှလုံးနှင့်အဆုတ်ကြွက်သားများ သန်စွမ်းလာစေရန် စနစ်တကျ အနီးကပ် ညွှန်ကြားလေ့ကျင့်ပေးသည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်ခန်းအစီအစဉ်။
• နာကျင်မှုလျှော့ချရေးနှင့် ကြွက်သားပြန်လည်သန်စွမ်းရေးနည်းပညာ: Office Syndrome နှင့် အားကစားဒဏ်ရာများကို ကုသရန် အာထราဆောင်းစက်၊ လျှပ်စစ်လှုံ့ဆော်စက်နှင့် ခေတ်မီနာကျင်မှုလျှော့ချရေးလှိုင်းစက်များ။
• အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများနှင့် လှုပ်ရှားမှုလေ့ကျင့်ခန်း: ခွဲစိတ်မှု သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရပြီးနောက် အဆစ်နှင့်ကြွက်သားများ မြန်ဆန်စွာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် လမ်းလျှောက်အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများဖြင့် လေ့ကျင့်ပေးခြင်း။
• နေထိုင်မှုအပြုအမူပြောင်းလဲရန် လမ်းညွှန်ခြင်း: အိမ်တွင် ဘေးကင်းစွာ လုပ်ဆောင်နိုင်သော ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများ၊ အလုပ်လုပ်ရာတွင် မှันကန်သော ခန္ဓာကိုယ်အနေအထားနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းများကို သင်ကြားပေးခြင်း။
• တစ်ဦးချင်းစီအတွက် သီးသန့်လေ့ကျင့်ခန်းအစီအစဉ်: ဘေးကင်းပြီး အထိရောက်ဆုံးဖြစ်စေရန် ကျန်းမာရေးဆန်းစစ်ချက်ရလဒ်ပေါ်မူတည်၍ လေ့ကျင့်ခန်းပြင်းအားကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း။

ဘာကြောင့် စင်ဖတ်ရာမင်ထရာဆေးရုံ၏ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးဗဟိုဌာနကို ရွေးချယ်သင့်သလဲ?

• ✓ အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများအဖွဲ့: ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးအထူးကုဆရာဝန်များ၊ နှလုံးနှင့်အဆုတ် သန်စွမ်းရေးကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်များနှင့် ကာယကုထုံးပညာရှင်များအဖွဲ့ ပူးပေါင်းကာ အနီးကပ်စောင့်ရှောက်ပေးသည်။
• ✓ နိုင်ငံတကာစံနှုန်းမီ နည်းပညာဖြင့် တိကျဘေးကင်းခြင်း: CPET / VO₂Max စက်ကို အသုံးပြု၍ အသက်ရှူစနစ်နှင့် ဓာတ်ငွေ့လဲလှယ်မှုကို တိုင်းတာသဖြင့်၊ နှလုံးနှင့် အဆုတ်အပေါ် ဝန်မပိစေဘဲ ဘေးကင်းသောအစီအစဉ်ကို ရေးဆွဲပေးနိုင်သည်။
• ✓ ဘက်စုံပြန်လည်သန်စွမ်းရေးစောင့်ရှောက်မှု: သာမန် Office Syndrome ကုသခြင်း၊ အရိုးခွဲစိတ်ပြီးနောက် ကုသခြင်းမှသည် နှလုံးခွဲစိတ်မှု (Bypass/Balloon) လုပ်ပြီးနောက်ပိုင်း ရှုပ်ထွေးသော လူနာများအထိ ဘက်စုံစောင့်ရှောက်ပေးသည်။
• ✓ ရေရှည်ဘဝအရည်အသွေးအတွက် တစ်ဦးချင်းစီအတွက် သီးသန့်အစီအစဉ်: လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ ရောဂါ၊ အသက်、 စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် ရည်မှန်းချက်ပေါ်မူတည်၍ စနစ်တကျရေးဆွဲပေးသဖြင့် နေ့စဉ်ဘဝနှင့် အလုပ်ခွင်သို့ ယုံကြည်ချက်ရှိရှိ ပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်သည်။

Q&A အမေးများသော မေးခွန်းများ

Q: ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးကုသမှုသည် မည်သူများနှင့် သင့်တော်ပါသလဲ?

A: ခွဲစိတ်ပြီးနောက်ပိုင်းလူနာများ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူများ၊ နှလုံးနှင့်အဆုတ်ရောဂါရှိသူများ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ နာတာရှည်နာကျင်ကိုက်ခဲသူများနှင့် ခန္ဓာကိုယ်စွမ်းဆောင်ရည် ပြန်လည်မြှင့်တင်လိုသူများနှင့် သင့်တော်သည်။

Q: နှလုံးခွဲစိတ်ပြီးနောက် ဘယ်အချိန်မှာ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး စတင်သင့်ပါသလဲ?

A: ယေဘုยျအားဖြင့် ဆရာဝန်က လူနာ၏ခန္ဓာကိုယ်အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီဟု ဆန်းစစ်ပြီးလျှင် စတင်နိုင်သည်။ ဆရာဝန်ကြီးများ၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် စောစီးစွာ စတင်ကုသခြင်းက ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေသည်။

Q: Office Syndrome ကြောင့် ခါးနာတာ ကာယကုထုံး ဘယ်နှစ်ကြိမ်လုပ်ရင် သက်သာမလဲ?

A: ခေတ်မီကာယကုထုံးကိရိယာများဖြင့် ၁-၂ ကြိမ် ကုသပြီးနောက်ပိုင်းတွင် နာကျင်မှု စတင်သက်သာလာပါလိမ့်မည်။ သို့သော် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုသက်တမ်းနှင့် ကြွက်သားထိခိုက်မှုအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သောအကြိမ်ရေ ကွာခြားနိုင်ပါသည်။

Q: CPET သို့မဟုတ် VO₂Max စစ်ဆေးခြင်းဆိုတာ ဘာလဲ?

A: လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ်အတွင်း နှလုံး၊ အဆုတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အောက်ဆီဂျင်အသုံးပြုမှုကို တိုင်းတာသည့် စစ်ဆေးမှုဖြစ်ပြီး၊ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် သင့်တော်သော လေ့ကျင့်ခန်းအစီအစဉ်ဆွဲရန် ကူညီပေးသည်။

Q: ရောဂါမရှိသူတွေလည်း ခန္ဓာကိုယ်စွမ်းဆောင်ရည် စစ်ဆေးလို့ ရပါသလား?

A: ရရှိပါသည်။ လေ့ကျင့်ခန်းစတင်လုပ်ဆောင်မည့်သူများ၊ အားကစားသမားများနှင့် ခန္ဓာကိုယ်စွမ်းဆောင်ရည်ကို ဘေးကင်းစွာ မြှင့်တင်လိုသူများအတွက် အလွန်သင့်တော်ပါသည်။