စင်ဖတ်ရာမင်ထရာဆေးရုံ (Synphaet Ramintra Hospital) ၏ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်ရောဂါဗဟိုဌာန

အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်ဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများအဖွဲ့က သင့်ထွက်သက်ဝင်သက်တိုင်းကို ဂရုစိုက်ပေးသည်။

“နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ မောပန်းလွယ်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်းတို့ကို ကိစ္စအသေးအဖွဲဟု မထင်ပါနှင့်”

ယနေ့ခေတ်တွင် လေထုညစ်ညမ်းမှု၊ PM2.5 ဖုန်မှုန့်များနှင့် လေထုထဲတွင် ပျံ့နှံ့နေသော ကူးစက်ပိုးမွှားအသစ်များကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ အဆုတ်နှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းစနစ်သည် နေ့စဉ် ပိုမိုပင်ပန်းစွာ လုပ်ဆောင်နေရသည်။ လူအများစုသည် နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ မောပန်းလွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ညဘက်တွင် ဟောက်ပြီး လန့်နိုးလာခြင်းတို့ကို သာမန်ကိစ္စဟု ထင်ကာ လျစ်လျူရှုတတ်ကြသည်။ သို့သော် ဤလက္ခဏာများသည် ပန်းနာရင်ကျပ်၊ နာတာရှည်အဆုတ်ပိတ်ဆို့ခြင်းရောဂါ (COPD)၊ အဆုတ်ကင်ဆာ သို့မဟုတ် ညဘက်အိပ်နေစဉ် အသက်ရှူရပ်ခြင်း (Sleep Apnea) ကဲ့သို့သော ပြင်းထန်သည့် အဆုတ်ရောဂါများ၏ သတိပေးချက်များ ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ရေရှည်ဘဝအရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေရုံသာမက အသက်အန္တရာယ်ပါ စိုးရိမ်ရစေနိုင်သည်။

စင်ဖတ်ရာမင်ထရာဆေးရုံ (Synphaet Ramintra Hospital) ၏ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်ရောဂါဗဟိုဌาနသည် သင့်ကိုနှင့် သင့်ချစ်ခင်ရသူများကို ဘက်စုံစောင့်ရှောက်မှုပေးရန် အသင့်ရှိနေပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ရောဂါဖြစ်ရသည့်အကြောင်းရင်းကို တိကျစွာရှာဖွေပြီး တစ်ဦးချင်းစီနှင့်ကိုက်ညီသော ကုသမှုအစီအစဉ်များ ရေးဆွဲပေးရန်အတွက် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်ဆိုင်ရာ အထွေထွေရောဂါကုဆရာဝန်ကြီးများ၊ သက်ဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများ၊ သူနာပြုများနှင့် နှီးနွှယ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများအဖွဲ့ကို ခေတ်မီရောဂါရှာဖွေကုသရေးနည်းပညာများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ သို့မှသာ သင်သည် အသက်ကို ဝဝရှူရှိုက်နိုင်ပြီး ဘဝကို ယုံကြည်ချက်ရှိရှိ ဖြတ်သန်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ကျွန်ုပ်တို့ဌာနတွင် ကုသပေးနိုင်သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်ရောဂါများ

ကျွန်ုပ်တို့သည် ပြင်းထန်မှုအဆင့်အမျိုးမျိုးရှိသော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်ရောဂါများအတွက် ရောဂါရှာဖွေခြင်း၊ ကုသခြင်းနှင့် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးအပ်လျက်ရှိသည် –

• လေပြွန်နှင့် နာတာရှည် အဆုတ်ရောဂါအုပ်စု: ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ (Asthma)၊ နာတာရှည်အဆုတ်ပိတ်ဆို့ခြင်းရောဂါ (COPD)၊ လေအိတ်ဖောင်းပွခြင်းနှင့် အဆုတ်အတွင်း ဖိုက်ဘရိုးစစ်ဖြစ်ခြင်း (Pulmonary fibrosis)။
• အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကူးစက်ရောဂါအုပ်စု: အဆုတ်ရောင်ခြင်း (Pneumonia)၊ လေပြွန်ရောင်ခြင်း၊ တုပ်ကွေးရောဂါနှင့် တီဘီရောဂါ။
• အိပ်စက်ခြင်းဆိုင်ရာ မူမမှန်မှုအုပ်စု: ညဘက်အိပ်နေစဉ် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းပိတ်ပြီး အသက်ရှူရပ်ခြင်း (Obstructive Sleep Apnea: OSA) နှင့် ပြင်းထန်စွာ ဟောက်ခြင်း။
• အဆုတ်သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါအုပ်စု: အဆုတ်သွေးကြောတွင်း သွေးတိုးခြင်း (Pulmonary Hypertension) နှင့် အဆုတ်သွေးကြောပိတ်ခြင်း။
• နာတာရှည်ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် ဓာတ်မတည့်မှုအုပ်စု: အကြောင်းရင်းမသိရဘဲ နာတာရှည်ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဓာတ်မတည့်မှု၊ ကိုယ်ခံအားစနစ်မူမမှန်မှုကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောဂါ။
• ကင်ဆာရောဂါအုပ်စု: အဆုတ်ကင်ဆာ၊ အဆုတ်တွင်း ပုံမှန်မဟုတ်သော အကျိတ်များထွက်ခြင်း။

ခေတ်မီဆန်းသစ်ပြီး တိကျသော ရောဂါရှာဖွေရေးစနစ်

ရောဂါ၏အကြောင်းရင်းအမှန်ကို တိကျစွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့ဌာနတွင် အောက်ပါစွမ်းဆောင်ရည်မြင့် ရောဂါရှာဖွေရေးနည်းပညာများ တပ်ဆင်ထားရှိပါသည် –

• အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးခြင်း (Pulmonary Function Test): ပန်းနာရင်ကျပ်နှင့် COPD ကို ရောဂါရှာဖွေရန် အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက် စွမ်းဆောင်ရည်ကို ဆန်းစစ်စုံစမ်းခြင်း။
• Spirometry: အသက်ရှူလမ်းကြောင်းစနစ် လုပ်ဆောင်ချက်ကို စစ်ဆေးခြင်း။
• Bronchodilator Test: လေပြွန်ကျယ်ဆေးအပေါ် တုံ့ပြန်မှုကို စမ်းသပ်ခြင်း။
• ရင်ဘတ်ဓာတ်မှัน (Chest x-ray): အဆုတ်၏ အခြေအနေကို ကနဦး စစ်ဆေးခြင်း။
• CT Scan (အဆုတ်နှင့် ရင်ဘတ်): ချို့ယွင်းချက်များကို အသေးစိတ် ဆန်းစစ်စုံစမ်းခြင်း။
• ကွန်ပျူတာဓာတ်မှันဖြင့် အဆုတ်သွေးကြောပုံရိပ်ဖော်ခြင်း (CT Pulmonary Angiography): အဆုတ်သွေးကြောဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သွေးခဲပိတ်ဆို့ခြင်းကို အသေးစိတ် စစ်ဆေးရန်။
• အဆုတ်လေဝင်လေထွက်နှင့် သွေးလည်ပတ်မှုစစ်ဆေးခြင်း (Ventilation Perfusion Lung Scan): အဆုတ်တွင်း သွေးလည်ပတ်မှုနှင့် ဓာတ်ငွေ့ဖလှယ်မှုကို ဆန်းစစ်ရန်။
• လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရင်း နှလုံးနှင့်အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက်စစ်ဆေးခြင်း (Cardiopulmonary Exercise Testing: CPET): လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်စဉ်အတွင်း နှလုံးနှင့်အဆုတ်တို့၏ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုနှင့် ကြံ့ခိုင်မှုကို စစ်ဆေးခြင်း။
• ညာဘက်နှလုံးကတ်သီတာသွင်းစစ်ဆေးခြင်း (Right Heart Catheterization): နှလုံးနှင့် အဆုတ်သွေးကြောများအတွင်းရှိ ဖိအားကို တိကျစွာ တိုင်းတာရန်။
• နှလုံးနှင့်အဆုတ် ဆက်စပ်စစ်ဆေးခြင်း: မောပန်းလွယ်ရသည့်အကြောင်းရင်းကို ခွဲခြားနိုင်ရန် နှလုံးလျှပ်စစ်လှိုင်းတိုင်းခြင်း (EKG) နှင့် နှလုံးတယ်လီဗေးရှင်းလှိုင်းရိုက်ခြင်း (Echocardiogram)။
• အိပ်စက်မှုစမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း (Polysomnography): သို့မဟုတ် Sleep Test ဟုခေါ်ပြီး ညဘက်အိပ်နေစဉ် အသက်ရှူရပ်ခြင်းနှင့် အိပ်စက်မှုအရည်အသွေးကို ရောဂါရှာဖွေရန်။
• ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှုများ: ရောဂါရှာဖွေရန်အတွက် သွေးဖောက်စစ်ဆေးခြင်း (ဥပမာ – ကိုယ်ခံအားစနစ် မူမမှန်ခြင်းဆိုင်ရာ ပဋိပစ္စည်းများကို စစ်ဆေးခြင်း)။

ဘက်စုံအဆုတ်နှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကုသမှုများ

အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်ရောဂါဗဟိုဌာနသည် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများနှင့်အညီ လူနာတစ်ဦးစီနှင့် အကိုက်ညီဆုံးသော ကုသမှုနည်းလမ်းများကို ပေးအပ်လျက်ရှိသည် –

• ဆေးဝါးဖြင့်ကုသခြင်းနှင့် ပစ်မှတ်ထား လေပြွန်ဖြန်းဆေးများ အသုံးပြုခြင်း။
• အောက်ဆီဂျင်ကုထုံးပေးခြင်း၊ အသက်ရှူကူစက်များ အသုံးပြုခြင်း။
• အိပ်နေစဉ် အသက်ရှူရပ်ခြင်းကို ကုသပေးခြင်း: အိပ်ပျော်နေစဉ်အတွင်း အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ပွင့်နေစေရန် လေဖိအားသုံး အသက်ရှူစက် (CPAP) အသုံးပြုခြင်း။
• အဆုတ်ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးလုပ်ငန်းများ (Pulmonary Rehabilitation) နှင့် နာတာရှည်အဆုတ်ရောဂါဝေဒနာရှင်များအတွက် စဉ်ဆက်မပြတ် စောင့်ရှောက်ပေးခြင်း: အဆုတ်အားကောင်းစေရန်အတွက် တစ်ဦးချင်းစီအလိုက် လေ့ကျင့်ခန်းများနှင့် အသက်ရှူလေ့ကျင့်ခန်း အစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ပေးခြင်း။
• အခြားအထူးပြုဗဟိုဌာနများနှင့် ပူးပေါင်းကုသခြင်း:
  • ကူးစက်ရောဂါဗဟိုဌာန: ပြင်းထန်သော အဆုတ်ရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရှုပ်ထွေးသော အဆုတ်ပိုးဝင်ခြင်းများတွင် အတူတကွ ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးခြင်း။
  • လေးဖက်နာ၊ ဓာတ်မတည့်မှုနှင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်ဗဟိုဌာန: SLE သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားစနစ်မူမမှန်မှုကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောဂါများတွင် ပူးပေါင်းစောင့်ရှောက်ပေးခြင်း။
  • အစားအသောက်နှင့် အาဟာရကုထုံးဗဟိုဌာန: နာတာရှည်အဆုတ်ဝေဒနာရှင်များ ခွန်အားပြန်လည်ပြည့်ဝလာစေရန် အာဟာရစနစ် ရေးဆွဲပေးခြင်း။
  • ရင်ဘတ်ခွဲစိတ်ဆရာဝန်: ခွဲစိတ်ကုသရန် လိုအပ်သော လူနာများအတွက် ပူးပေါင်းကုသပေးခြင်း။

ဘာကြောင့် စင်ဖတ်ရာမင်ထရာဆေးရုံ၏ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်ရောဂါဗဟိုဌာနကို ရွေးချယ်သင့်သလဲ?

• ✓ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်ရောဂါအားလုံးကို ဘက်စုံစောင့်ရှောက်ပေးခြင်း: သာမန်ရောဂါများ၊ နာတာရှည်ရောဂါများ၊ ရှုပ်ထွေးသော ရောဂါများမှသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းကုသမှုလိုအပ်သော ရောဂါများအထိ ဘက်စုံကုသပေးနိုင်သည်။
• ✓ အတွေ့အကြုံရင့် အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများအဖွဲ့၏ ဘက်စုံစနစ်တကျ ကုသမှု (Multidisciplinary Care): အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများအပြင် နှလုံး၊ ဓာတ်မတည့်မှု、 ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာဆရာဝန်ကြီးများနှင့် ပူးပေါင်းကာ ဘက်စုံကုသမှုပေးသည်။
• ✓ နိုင်ငံတကာစံနှုန်းမီ ပြည့်စုံသော ရောဂါရှาဖွေရေးကိရိယာများ: ကျွန်ုပ်တို့တွင် သာမန်ဆေးရုံများတွင် ရှာဖွေရခက်ခဲသော အထူးပြုစစ်ဆေးရေးနည်းပညာများဖြစ်သည့် CPET၊ အဆုတ်လေဝင်လေထွက်နှင့် သွေးလည်ပတ်မှုစစ်ဆေးခြင်း (V/Q Scan)၊ ညာဘက်နှလုံးကတ်သီတာသွင်းစစ်ဆေးခြင်း တို့ ရှိသည်။
• ✓ ကာကွယ်ခြင်းမှသည် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးအထိ စဉ်ဆက်မပြတ် စောင့်ရှောက်ပေးခြင်း: ရောဂါပြန်လည်မဖြစ်ပွားစေရန် ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ရေရှည်စောင့်ကြည့်ကုသပေးခြင်းတို့ဖြင့် လူနာများ၏ ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးသည်။

Q&A အမေးများသော မေးခွန်းများ

Q: နာတာရှည် ချောင်းဆိုးနေပါက မည်သည့်အချိန်တွင် ဆရာဝန်ပြသင့်သလဲ?

A: ၃ ပတ်ထက်ကျော်လွန်၍ ချောင်းဆိုးနေခြင်း၊ သွေးစပ်ပါခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုမောပန်းလာခြင်းတို့ရှိပါက အကြောင်းရင်းရှာဖွေရန် ချက်ချင်းပြသသင့်သည်။

Q: ဆေးလိပ်သောက်လာတာ ကြာပြီဖြစ်ပေမယ့် ဘာလက္ခဏာမှ မပြသေးရင် အဆုတ်စစ်ဖို့ လိုအပ်ပါသလား?

A: လိုအပ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဆေးလိပ်သောက်သက်ရှည်သူများ သို့မဟုတ် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသူများအနေဖြင့် နာတာရှည်အဆုတ်ရောဂါနှင့် ကနဦးအဆုတ်ကင်ဆာကို စစ်ဆေးရန် ပြသသင့်သည်။

Q: ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါသည် အမြစ်ပြတ်ပျောက်ကင်းနိုင်ပါသလား?

A: အမြစ်ပြတ်ပျောက်ကင်းရန် မဖြစ်နိုင်သေးသော်လည်း ဆေးဝါးများစနစ်တကျအသုံးပြုခြင်း၊ ရောဂါဖြစ်စေသောအရာများကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ပြသကုသခြင်းတို့ဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည်။

Q: အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးခြင်း (PFT) သည် နာကျင်ပါသလား၊ မည်သူတွေ စစ်ဆေးသင့်သလဲ?

A: အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက်စစ်ဆေးခြင်းသည် ဘေးကင်းပြီး မနာကျင်ပါ။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်း၏ လမ်းညွှန်ချက်အတိုင်း စက်ထဲသို့ အသက်ရှူသွင်း၊ အသက်ရှူထုတ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ နာတာရှည်ချောင်းဆိုးသူများ၊ မောပန်းလွယ်သူများ၊ ဆေးလိပ်ပုံမှန်သောက်သူများ၊ ပန်းနာရင်ကျပ်ဝေဒနာရှင်များ၊ လေအိတ်ဖောင်းပွသူများ၊ ဖုန်မှုန့်/မီးခိုး/ဓာတုပစ္စည်းများရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အလုပ်လုပ်ရသူများ သို့မဟုတ် ကုသမှုမပြုမီ/ခွဲစိတ်မှုမပြုမီ အဆုတ်ကျန်းမာရေးကို ဆန်းစစ်လိုသူများနှင့် သင့်လျော်သည်။

Q: ဘယ်လိုဟောက်တဲ့ လက္ခဏာမျိုးဆိုရင် အန္တراءရှိနိုင်ပြီး Sleep Test လာလုပ်သင့်သလဲ?

A: အကယ်၍ သင်သည် ဟောက်သံကျယ်ကျယ်နှင့် ခဏတာ ငြိမ်ကျသွားခြင်း၊ လန့်နိုးပြီး အသက်ရှူရခြင်း၊ မနက်ပိုင်းတွင် ခေါင်းကိုက်ပြီး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း သို့မဟုတ် နေ့လယ်ပိုင်းတွင် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုငိုက်မြည်းခြင်းတို့ရှိပါက အိပ်နေစဉ် အသက်ရှူရပ်ခြင်း၏ သတိပေးလက္ခဏာဖြစ်သဖြင့် Sleep Test (Polysomnography) လာရောက်စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။

Q: CPET စစ်ဆေးခြင်းသည် သာမန်နှလုံးစက်ပြေးစက်ဖြင့် စစ်ဆေးခြင်းနှင့် မည်သို့ကွာခြားသလဲ?

A: လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရင်း နှလုံးနှင့်အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက်စစ်ဆေးခြင်း (CPET) သည် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်စဉ်အတွင်း မျက်နှာဖုံးစွပ်ကာ အောက်ဆီဂျင်နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ ပမာဏကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဆရာဝန်မှ သင့်မောပန်းလွယ်ရခြင်းသည် “ အဆုတ်” ကြောင့်လား သို့မဟုတ် “ နှလုံး” ကြောင့်လားဟူသည်ကို သာမန်စက်ပြေးစက်ထက် ပိုမိုတိကျစွာ ခွဲခြားရှာဖွေပေးနိုင်သည်။